Książę Krystian August w „Dictionnaire de la conversation” (1868)

KRYSTIAN (KAROL FRYDERYK AUGUST), książę Szlezwika-Holsztynu-Sonderburga-Augustenburga. Po śmierci króla Danii Fryderyka VII [w 1863 r.] książę Augustenburga przekazał swe prawa do tronu najstarszemu synowi, księciu Fryderykowi, który w wydanej proklamacji ogłosił swe wstąpienie na tron, przyjął imię Fryderyka VIII i zaprzysiągł wierność konstytucji uchwalonej w 1849 roku. Podążył za wojskami niemieckimi do Kilonii i został uznany przez część zwolenników oraz kilku książąt niemieckich; jednakże Prusy i Austria odmówiły wypowiedzenia się w kwestii praw pretendentów do sukcesji w księstwach, a nawet oświadczyły, że uznają traktat londyński z 1852 r., przyznający księstwa nowemu królowi Danii, Chrystianowi IX. Sejm Związkowy (Bundestag), którego sympatią cieszył się książę Fryderyk, nie odważył się rozstrzygnąć o jego prawach ani go uznać; z kolei książę Oldenburga wysunął własne roszczenia, a Prusy doprowadziły do odroczenia dyskusji nad kwestią sukcesji aż do chwili, gdy na mocy pokoju wiedeńskiego [1864 r.] król Chrystian IX scedował swe prawa do księstw na rzecz cesarza Austrii i króla Prus. Na mocy konwencji w Gastein [1865 r.] Austria odstąpiła swoją część praw do Lauenburga królowi Prus w zamian za odszkodowanie pieniężne, a pokój praski [1866 r.] przyznał temuż władcy księstwa nadłabskie [Szlezwik i Holsztyn].

Chrystian August stracił żonę, księżną Luizę Zofię, hrabinę Danneskiold-Samsøe, w Przemkowie dnia 11 marca 1866 r. [w rzeczywistości w 1867 r.]. Ma dwóch synów i trzy córki. Jego najstarszy syn, książę Fryderyk Krystian August, urodzony 6 lipca 1829 r., poślubił 11 września 1856 r. księżniczkę Adelajdę Wiktorię Amalię Luizę Marię Konstancję, córkę księcia Hohenlohe-Langenburga Ernesta, z którą ma trzy córki i syna**. Młodszy syn księcia Krystiana Augusta, Fryderyk Krystian Karol August, urodzony 25 stycznia 1831 r., poślubił 5 lipca 1866 r. na zamku w Windsorze księżniczkę Helenę Augustę Wiktorię, córkę królowej Anglii Wiktorii i księcia Alberta, urodzoną 25 maja 1846 r. Przed wydarzeniami 1866 r. służył, podobnie jak jego brat, w armii pruskiej. Królowa Anglii nadała mu tytuł Królewskiej Wysokości i mianowała go generałem majorem armii brytyjskiej. Trzy córki księcia Augustenburga Krystiana Augusta nie zawarły związków małżeńskich. Jego brat, Fryderyk Emil August, urodzony 23 sierpnia 1800 r., żonaty po raz pierwszy 17 września 1829 r. z Henriettą, hrabiną Danneskiold-Samsøe (zmarłą w 1858 r.), a po raz drugi 3 listopada 1864 r. z księżną von Noër, córką Davida Lee z Nowego Jorku**, zmarł w Bejrucie 2 lipca 1865 r. Z pierwszego małżeństwa pozostawił syna Fryderyka Krystiana Karola Augusta, urodzonego 16 listopada 1830 r., oraz córkę Luizę Karolinę Henriettę Augustę, urodzoną 29 lipca 1836 r., wydaną w 1865 r. za księcia Michała Vlangali-Handjeriego, zmarłą 25 września 1866 r.

 *W haśle encyklopedycznym zecer pomylił rok śmierci księżnej Luizy Zofii w Przemkowie: zmarła ona 11 marca 1867 r. (a sam książę Chrystian August zmarł dwa lata później, 11 marca 1869 r. – stąd wiemy, że tekst ten powstał między 1867 a początku 1869 r.) - przyp. tłumacza.

**W chwili pisania tego hasła (ok. 1868 r.) żyło troje córek i jeden syn (Ernst Günther); najmłodsza, czwarta córka (Feodora) urodziła się w Przemkowie dopiero w 1874 r. - przyp. tłumacza.

***Mowa o Mary Esther Lee (1837–1914), córce nowojorskiego kupca, która dla tego małżeństwa otrzymała od cesarza Austrii tytuł księżnej von Noër (a po wielu latach, w 1874 r., wyszła ponownie za mąż za pruskiego feldmarszałka hrabiego Alfreda von Waldersee) - przyp. tłumacza.