Wiadomość z dnia 19.07.1857

Primkenauer Wochenblatt für wissenschaftliche, technische und örtliche Nachrichten. Nr 1.

Niedziela, 19 lipiec 1857. Wydanie pierwsze.

Wydanie: Primkenauer Wochenblatt ukazuje się raz w tygodniu, a mianowicie w każdą niedzielę rano. Cena: Prenumerata kwartalna wynosi 7½ Sgr., pojedynczy numer kosztuje 1 Sgr. Za ogłoszenia pobierana jest opłata 1 Sgr. za linie tekstu w kolumnach lub ich miejsce.

19 lipca 1857 roku w dniu urodzin Jego Najjaśniejszej Wysokości księcia Christiana Augusta ze Szlezwiku - Holsztyna Sonderburga - Augustenburga

Dziś jest dzień radości,
O którym w kręgu rodzinnym,
Patrząc w górę na Pana,
Ku jego chwale od dawna mówi się z serdecznym wzruszeniem.
Łaskawe panowanie Boga pozwoliło,
W radościach i smutkach, w zmienności czasów,
Dla Ciebie, Krystianie Auguście, przygotować dzień,
W którym najbliżsi ściskają Ci dłonie.
O! Panuj nam jeszcze przez długi czas w błogosławieństwie!
Jako małżonek i ojciec ciesz się ze swoich bliskich,
Poświęć im z miłością swoje ojcowskie serce,
I przeżyj jeszcze wiele lat!
Dzień radości nadszedł również dla naszych okolic,
Dla Przemkowa, o którym naprawdę można powiedzieć:
"Z tym dniem zaczęło tu świtać,
A noc zniknęła ze swoją mroczną grozą".
Świeży duch, nowe tchnienie życia,
Feniks powstał z popiołów! Ty, książę, rozluźniłeś sztywne więzy.
Kto chce widzieć, może ujrzeć to wyraźnie! —
I nawet jeśli niektórzy będą spoglądać na Ciebie
Z goryczą, to także tym ociemniałym —
Pewnego dnia łuski spadną z oczu;
Okażą Ci miłość zamiast niewdzięczności.
O nie przestawaj nas uzdrawiać, ochraniaj nas dalej swoją łaskawością,
Z Twoim zapałem do działania, który nas wspiera,
Godnie wprowadzaj nas w lepszy czas.
Nie bierz od nas berła ani korony,
Nie, ale najcieplejsze, najprawdziwsze słowa z serca,
Jako wyraz społeczności tu w tej miejscowości:
"Niech Bóg wynagrodzi Cię swoim błogosławieństwem!".
Obyśmy nigdy się nie rozstali,
Więzi, które nas łączą, zacieśniaj jeszcze bardziej,
Abyśmy ponad to mogli witać Cię z miłością,
I nazywać Cię naszym księciem i naszym ojcem!
Zobacz dzieło dokonane dziś dzięki Twojej łaskawości,
Jego początek powinien nosić honorową odznakę za zasługi,
I oby ten dzień mógł powiedzieć potomnym:
"Udało się to osiągnąć dzięki Krystianowi Augustowi!".

To z czego składa się człowiek, zwierzęta i rośliny.

Rośliny, zwierzęta i ludzie nieustannie konsumują się nawzajem i właśnie dzięki temu mogą utrzymać swoje istnienie na naszej ziemi przez całą wieczność. Człowiek codziennie zużywa materię roślinną i zwierzęcą, a po śmierci całe jego ciało staje się pokarmem dla zwierząt i roślin, podczas gdy już za życia wydziela pewną ilość materii, która służy zwierzętom i roślinom. Rośliny jednak mogły rosnąć i kwitnąć w czasach, zanim na naszej ziemi pojawiły się zwierzęta i ludzie, a rośliny te, w swych na wpół spalonych szczątkach, są teraz przez nas spalane jako węgiel kamienny. Możliwość tego samotnego rozwoju roślin w tym czasie leży w tym, że posiadają one zdolność do trawienia substancji nieorganicznych (takich jak powietrze, woda, ziemia i minerały) w taki sposób, że w końcu stają się one substancjami roślinnymi; zdolność, której nie posiadają zwierzęta i ludzie, ponieważ do życia potrzebują pokarmu roślinnego lub zwierzęcego. Jest to powód, dla którego organizmy te mogły pojawić się na naszej ziemi dopiero po stworzeniu roślin. — Innym powodem, dla którego rośliny istniały przed zwierzętami i ludźmi jest to, że w czasach, gdy na Ziemi rosły pierwsze rośliny, atmosfera musiała być niezwykle bogata w dwutlenek węgla. To właśnie ta substancja, jednakże, stanowi główne pożywienie rośliny, podczas gdy jest trucizną dla ludzi i zwierząt; substancja, która w obecnym czasie, gdy atmosfera jest całkiem oczyszczona z dwutlenku węgla, jest wydychana w dużych ilościach przez zwierzęta i ludzi, podczas gdy roślina daje im tlen, powietrze życia, w zamian za kwas węglowy, który zużyli. — Spośród zwierząt większość tych o prostszych ciałach (tzw. nisko zorganizowanych) żyje tylko na materii roślinnej, natomiast zwierzęta wyżej zorganizowane, o bardziej złożonej budowie podobnej do człowieka, żyją albo pokarmem roślinnym, albo zwierzęcym. — Człowiek jednak może się rozwijać tylko na pożywieniu, które pochodzi częściowo z królestwa zwierząt, a częściowo z królestwa roślin, a więc jest mieszaniną, a jeśli chce pozostać zdrowy, musi jeść wszystkie substancje z obu królestw w odpowiedniej ilości i jakości, z których składa się również jego własne ciało. Naturalnie więc będzie on w stanie zorganizować tę przyjemność tylko wtedy, gdy będzie wiedział właściwie, jakie substancje składają się na jego własne ciało, a jakie znajdują się w jego pożywieniu, czyli w poszczególnych częściach roślin i zwierząt. A. Korpus roślinny. Roślina, która składa się z komórek, włókien i rurek lub naczyń, składa się w swojej podstawie z wody i substancji zwanej włóknem roślinnym lub celulozą, która składa się z węgla, wodoru i tlenu, a ponieważ nie zawiera azotu, jest podobna do tłuszczu, skrobi i cukru. To właśnie ta substancja daje początek drewnu, bawełnie, płótnu i papierowi, i która poprzez swój rozkład i gnicie tworzy próchnicę i torf, a poprzez swoje zwęglenie — węgiel kamienny i brunatny. — W komórkach roślin, powstałych z włókien roślinnych, znajdują się następujące substancje, niezwykle ważne dla odżywiania naszego organizmu: skrobia, zwana też mąką skrobiową lub amylem, pozbawiona azotu substancja podobna w składzie do włókien roślinnych oraz do tłuszczu ludzkiego i zwierzęcego, z której w czasie wzrostu i kwitnienia rośliny, a także w czasie kiełkowania nasion i dojrzewania owoców stopniowo powstaje kilka innych substancji, które jednak również nie zawierają azotu i również mają taki sam skład jak tłuszcz; są to: cukier, guma, śluz i galaretka. (Ciąg dalszy nastąpi.)

Reklamy, które mają być zamieszczone w tej gazecie, należy zawsze składać u wydawcy, introligatora Knolla, do czwartku po południu do godziny 15.00. W Szprotawie pan Peuckert, drukarz książek, będzie przyjmował przychodzące stamtąd ogłoszenia. Redakcja.

Wiadomości kościelne.

Nowożeńcy:

Kościół ewangelicki. 7 lipca. Joh. Friedr. Gantke, wolny chłop z Łężc, z Joh. Karol. Aug. Swan z Łężc. 13 lipca wdowiec Gottlieb John, zamieszkały w Piotrowicach, z wdową Joh. Louise Göldner, z domu Steinberg. 14 lipca kawaler Karl Heinr. Ernst Zimmerling, mieszczanin i mistrz szewski, z panną Aug. Karol. Weiler.

Narodziny:

Kościół ewangelicki. 24 czerwca. Mieszczaninowi i mistrzowi krawieckiemu K. F. Fiedlerowi jeden syn Gust. Ferd. Bernh — Karczmarzowi K. H. Pohst ze Studzianki jeden syn Heinr. Herrm. 26 czerwca Dzierżawcy domu K. F. Pohl z Łężc jeden syn, Joh. Karl Gust. — Wolnemu chałupnikowi K. F. Reiche z Krępy jedena córka, Karol. Ernest. 27 czerwca — mieszkańcowi F. W. Scheibel z Karpi jedna córka, Joh. - Ernest. 28 czerwca dworskiemu owczarzowi E. Tschirschwitz z Wilkocina bliźniaki, Joh. Friederike Ernest i Joh. Karol. Ernest. — Imigrantowi K. F. Tscharntke z Piotrowic jedna córka Aug. Paul. 1 lipca mieszkańcowi K. H. Simon jedna córka, Joh. Christ. Ernest. 5 lipca mieszczaninowi i mistrzowi ślusarskiemu K. E. Pannach jedna córka Karol. Ottilie. 8 lipca mieszkańcowi K. F. Weidner z Pogorzeli jeden syn, Karl Herrmann. Kościół katolicki. 5 lipca. Dozorcy bydła w dominium J. Chr. Adam z Wysokiej jedna córka, Joh. Mar. Aug.

Zgony:

Kościół ewangelicki. 7 lipca. Córka chałupnika J. G. Kerntke z Karpii, Christ. Bertha, lat 4, na szkarlatynę. 9 lipca. Córka mieszkańca J. J. Groke z Łężc, Juliane Ernest., lat 9, na porażenie. 10 lipca. Mieszczanin i właściciel cegielni, a także były opiekun kościelny Wilhelm Winkler, lat 78, zapalenie jamy brzusznej. 13 lipca. Wycużnik i pomocnik leśny Joh. Glob. Liebig z Biernatowa, lat 72, na porażenie. 16 lipca. Wycużnik Anna Rosina Schulz, z domu Hantke z Łężc, lat 74, z wyczerpania.

Ogłoszenia urzędowe.

Ogłoszenie.

Zgodnie z §§ 19 i 20 Ordynacji Miejskiej z dnia 30 maja 1853 roku ogłasza się, że po uzupełnieniu lub poprawieniu listy wyborczej obywateli uprawnionych do głosowania na ten rok, będzie ona wyłożona do wglądu w biurze burmistrza od 15 do 30 dnia tego miesiąca. Zastrzeżenia co do prawidłowości listy należy wnieść do Magistratu w określonym terminie. Przemków, 15 lipca 1857 roku. Magistrat.

Ogłoszenie.

W związku z poniższym. Zarządzenie policji.

W nawiązaniu do § 11 ustawy o administracji policyjnej z 11 marca 1850 roku dekretujemy, co następuje: Jeśli służąca zajdzie w ciążę, pracodawca musi powiadomić władze policyjne miejsca zatrudnienia i nie może jej zwolnić lub usunąć, dopóki władze nie poczynią zgodnych z prawem ustaleń w celu zapobieżenia wszelkim nieszczęściom. Nieprzestrzeganie lub naruszenie tego przepisu podlega karze grzywny do 10 talarów Legnica, 18 czerwca 1857 roku.

Redaktor: G. Wackwitz. Wydawca: O. Knoll z Przemkowa. Drukarnia: E. Pueckert ze Szprotawy.