Kopia pisma urzędowego Królewskiej Komisji Generalnej dla Śląska we Wrocławiu, skierowane do księdza proboszcza Grollmusa z Przemkowa

Prezentowany dokument to pismo urzędowe Królewskiej Komisji Generalnej dla Śląska we Wrocławiu, skierowane do księdza proboszcza Grollmusa z Przemkowa. Datowane na 31 marca 1868 roku pismo rzuca światło na realia pruskich reform rolnych w XIX wieku, a konkretnie na proces tzw. Gemeinheitstheilung, czyli zniesienia wspólnot gruntowych i scalania ziemi.

Ksiądz Grollmus, próbując chronić finanse parafii i szkoły, złożył zażalenie na nałożone na kościół opłaty związane z budową nowych dróg i rowów melioracyjnych. Powołał się przy tym na przepis z 1847 roku, który pozwalał umarzać koszty ubogim instytucjom kościelnym.

Wrocławska Komisja w stanowczym tonie oddala jednak te roszczenia. Urzędnicy wyjaśniają, że zwolnienie z opłat dotyczy jedynie kosztów administracyjnych (biurokratycznych). Natomiast koszty fizyczne – takie jak sypanie dróg czy kopanie rowów – muszą ponosić wszyscy właściciele ziemi solidarnie, bez wyjątków. Pismo kończy się groźbą egzekucji komorniczej, jeśli parafia w Przemkowie nie ureguluje należności.

Tekst jest napisany w kurrentschrift. Poniżej tłumaczenie na język polski i niemiecki.

- po polsku -

Wrocław, dnia 31 marca 1868

wpłynęło 7 kwietnia

W sprawie podziału wspólnoty [gruntów] w Przemkowie, powiat Szprotawa, odpowiadamy Waszej Wielebności na przedstawienie [pismo/wniosek] z 17. bieżącego miesiąca, że postanowienie Najwyższego Rozkazu Gabinetowego z dnia 12 lipca 1847, według którego koszty przypadające na uczestniczące kościoły, parafie, domy kościelne [zakrystie] i szkoły mają zostać umorzone, jeśli brak majątku tych instytucji został poświadczony przez władzę nadzorczą, rozciąga się [dotyczy] tylko na powstałe koszty regulacji względnie koszty podziału wspólnoty, natomiast nie na te koszty, które według przepisu § 96 Ordynacji o Podziale Wspólnot z dnia 7 czerwca 1821 muszą zostać pokryte przez wszystkich posiadaczy odnośnego obrębu polnego na założenie, naprawę i utrzymanie wymaganych dróg, pędów [dla bydła], rowów i pozostałych urządzeń wspólnych stosownie do stosunku praw udziałowych.

Stosownie do tego nie jesteśmy w stanie wstrzymać [zahamować] egzekucyjnego ściągnięcia – w ostatecznym przypadku – składek rozpisanych na tamtejszą parafię i szkołę na koszty naprawy wymaganych nowych urządzeń, lecz musimy odesłać Państwa do zarządzenia wydanego do administratora parafii Wolke w dniu 8 listopada zeszłego roku pod numerem 57/11.