Kopia Zawiadomienia Królewskiej Komisji Generalnej we Wrocławiu z 1880 roku, dotyczące procesu tzw. separacji (komasacji gruntów) w Przemkowie | Sekrety Przemkowa | Sekrety Przemkowa
1880| Zbiory prywatne| DOC/59
Kopia Zawiadomienia Królewskiej Komisji Generalnej we Wrocławiu z 1880 roku, dotyczące procesu tzw. separacji (komasacji gruntów) w Przemkowie
Strona 1 / 4
Użyj strzałek lub miniatur, aby nawigować po dokumencie.
Transkrypcja
To pismo o charakterze prawno-administracyjnym. W XIX-wiecznych Prusach trwał proces wielkiej reformy rolnej (separacji). Polegała ona na tym, że dawne wspólne grunty (gdzie każdy miał wiele małych, rozrzuconych pasków ziemi) dzielono na nowo, tworząc zwarte majątki i wytyczając nowe drogi, rowy oraz granice.
Dokument ten jest etapem końcowym tego procesu – próbą rozstrzygnięcia sporów przed ostatecznym zatwierdzeniem planów.
W 1873 roku (czyli 7 lat przed tym pismem) sporządzono tzw. reces – czyli dokument końcowy podziału ziemi. Okazało się jednak, że mieszkańcy i właściciele majątków w Przemkowie zgłosili szereg zastrzeżeń.
Dokument wylicza 8 konkretnych sporów, które muszą zostać rozwiązane. Chodzi m.in. o:
Błędy w pomiarach: Ktoś twierdzi, że jego 27 mórg ziemi na planie (nr 297) znajduje się w innym miejscu niż w rzeczywistości.
Infrastrukturę: Spory o to, kto ma dbać o drogi (wymieniono aż 8 numerów dróg) oraz o przebieg rowów odwadniających.
Dostęp do posesji: Skargi na to, jak wytyczono drogi dojazdowe do stodół czy podwórek.
Płoty i granice: Klasyczny spór sąsiedzki o „wydanie płotu” (czyli o to, gdzie dokładnie przebiega granica między działkami).
Pismo wymienia konkretne nazwiska dawnych mieszkańców Przemkowa (m.in. Marik, Grocke, Vogel, Landes, Rüder, Seiler, Linder, Eisermann, Grundmann, Süßmann).
Adresatem jest proboszcz Grollmus, który został wezwany nie tylko jako duchowny, ale przede wszystkim jako dzierżawca-separator dóbr cesarskich (prawdopodobnie zarządzał ziemiami należącymi do domeny państwowej lub kościelnej, które również podlegały podziałowi).
Komisja wyznacza ostateczny termin rozprawy: 28 kwietnia 1880 roku o godzinie 9:00 w budynku sądu w Przemkowie.
Zanim dojdzie do spotkania, wyznaczony geodeta (pan Jacke) ma pojechać w teren, dokonać pomiarów i sprawdzić, kto ma rację.
Dokument kończy się groźbą prawną: jeśli wezwana osoba (proboszcz lub inni zainteresowani) nie pojawi się na terminie, komisja uzna to za milczącą zgodę na wszystko, co ustalą obecni. Zostanie to przyjęte „zaocznie” (in contumaciam), a skarżący stracą prawo do dalszych protestów.
Podsumowanie:
Jest to niezwykle cenny dokument historyczny dla Przemkowa. Pokazuje on, jak kształtował się nowoczesny układ pól, dróg i granic miasta pod koniec XIX wieku. Świadczy o tym, że proces ten był bardzo skomplikowany i pełen konfliktów między mieszkańcami a administracją rządową.
Dokument jest pisany kurrentschriftem. Poniżej podaję prawdopodobny polski i niemiecki literalny przekład dokumentu:
- po polsku -
Królewski Radca Rządowy i Krajowy ds. Ekonomii von Damnitz
Wrocław, dnia 3 marca 1880 r.
Komisja Generalna
W sprawie podziału gruntów wspólnych w Przemkowie, powiat Szprotawa, wyznaczyłem termin rozprawy w celu rozpatrzenia kwestii zastrzeżonych do dalszej regulacji podczas rozprawy wykonawczej dotyczącej ugody (recesu) z dnia 25 września 1878 r., a także w celu rozpatrzenia wniesionych zarzutów przeciwko tej ugodzie, a mianowicie:
1. w sprawie zastrzeżenia, że obszar o powierzchni 27 mórg i 66 prętów, wykazany na planie nr 297 (kolor czerwony) jako pierwotna własność dominialna (wchodząca w skład majątku ziemskiego), ma zostać wykazany nie na wschodnim krańcu tego planu, lecz na zachodnim krańcu planu nr (---) pomiędzy drogami nr 162 i nr 299;
2. w sprawie zastrzeżenia dotyczącego regulacji rowu od planu nr 235bb do ogrodu szkolnego;
3. w sprawie zastrzeżenia dotyczącego uregulowania obowiązku utrzymania dróg nr 54b, 124, 153, 154, 162, 296, 299 (oznaczonych na czerwono);
4. w sprawie skargi spadkobierców Kunika z nieruchomości nr 13 w Przemkowie, dotyczącej wytyczenia drogi nr 261 (na czerwono) do strzelnicy;
5. w sprawie skargi Augusta Grocke z nieruchomości nr 83 w Przemkowie, dotyczącej nienależytego oczyszczania rowu nr 30 (na czerwono) na gruncie młynarza Beißerta w Długiem (Langen);
6. w sprawie skargi Vogta z nr 107 w Przemkowie, Sandera z nr 130 w Przemkowie, Richtera z nr 17 majątku ziemskiego Przemków oraz Seilera z nr 84 przemkowskich działek rolnych, dotyczącej topoli przy drodze do Długiego (Langen’er Wege);
7. w sprawie skargi Sandera z nr 130 w mieście Przemków oraz Richtera z nr 17 majątku ziemskiego Przemków, dotyczącej braku odpływu wody przez plan nr 42 (na czerwono) z księgi wieczystej nr 10 miasta Przemków;
8. w sprawie powództwa Eisermanna z nr 99 w Przemkowie przeciwko Grundmannowi i spadkobiercom Stephana z nr 5/139 w Przemkowie, o wydanie placu pod budowę stodoły.
Termin wyznaczono na
dzień 28 kwietnia (--) o godzinie 9:00 rano, a w razie potrzeby
na kolejne dni, w lokalu sądowym w Przemkowie.
Geometra wyznaczony do tej sprawy, pan mierniczy Tacke, otrzymał polecenie dokonania przed tym terminem niezbędnych ustaleń lokalnych i wydania instrukcji przy udziale osób zainteresowanych.
Na powyższy termin oraz w celu wysłuchania instrukcji geometry, do których wydane zostanie osobne wezwanie, niniejszym wzywa się Wielce Czcigodnego Pana jako (? – inspektora szkół?) szkoły katolickiej w Przemkowie, z pouczeniem, że:
w przypadku nieobecności zostanie przyjęte *in contumaciam* (zaocznie), iż osoba ta zgadza się na wyjaśnienia i wnioski strony przeciwnej, a także na opinie komisaryczne i oczekuje na ustawową regulację ze strony Komisji.
Królewski Radca Rządowy i Krajowy ds. Ekonomii
(podpis)
Do Wielce Czcigodnego
Pana Proboszcza Grollmusa
w Przemkowie
- po niemiecku -
Königliche Regierungs- und Landes-
Oeconomie-Rath von Damnitz
Breslau, den 3ten Maerz 1880
<u>General-Commission</u>
In der Gemeinheitstheilungs-Sache von Primkenau, Kreis Sprottau, habe ich zur Verhandlung über die in der Rezeßvollziehungs-Verhandlung am 25ten September 1878 zur weiteren Regulierung vorbehaltenen Verhältnisse und zur Instruction der sonst gegen den Rezeß erhobenen Einwendungen, und zwar:
1. über den Vorbehalt, daß die von dem Plane No 297 roth als ursprünglicher Dominialbesitz ausgewiesene Fläche von 27Morgen 66 Ruthen am östlichen Ende dieses Planes nicht hier, sondern am westlichen Ende des Planes No (---) roth zwischen den Wegen No 162 und No 299 ausgewiesen werden soll,
2. über den Vorbehalt wegen Regulierung eines Grabens vom Plan No 235bb zum Schulgarten,
3. über den Vorbehalt wegen Regulierung der Unterhaltungspflicht der Wege No 54b. 124. 153. 154. 162. 296. 299 roth ,
4. über die Beschwerde der Kunik’schen Erben auf No 13 Primkenau bezüglich der Anlage des Weges No 261 roth zum Schießhause,
5. über die Beschwerde des August Grocke auf No 83 Primkenau wegen mangelhafter Räumung des Grabens No 30 roth im Plane des Müllers Beißert zu Langen,
6. über die Beschwerde des Vogt auf No 107 Primkenau, des Sander auf No 130 Primkenau, des Richter auf No 17 Dominium Primkenau und des Seiler auf No 84 der Primkenauer Ackerstücke, bezüglich der Pappeln am Langen’er Wege,
7. über die Beschwerde des Sander auf No 130 Stadt Primkenau und des Richter auf No 17 Dominium Primkenau wegen mangelnder Vorfluth über den Plan No 42 roth von Grundbuch-No 10 Stadt Primkenau.
8. über die Klage des Eisermann auf No 99 Primkenau wider Grundmann und Stephan’sche Erben auf No 5/139 Primkenau wegen Herausgabe eines Scheunenbaufleckes,
einen Termin auf
<u>den 28ten April (--) vormittags um 9 Uhr, und nöthigenfalls</u>
<u>die folgenden Tage, im Gerichtstagslokale zu Primkenau</u>
anberaumt, und ist der Geometer der Sache, Herr Feldmesser Tacke, beauftragt worden, vor diesem Termine die nothwendigen örtlichen Feststellungen und Anweisungen, unter Zuziehung der Betheiligten zu bewirken.
Zu dem oben angegebenen Termine und den Anweisungen des Geometers, zu welchem dieser besondere Aufforderung erlassen wird, werden Eure Hochehrwürden als (? –Schulen-Inspektor?) der katholischen Schule zu Primkenau, unter der Warnung vorgeladen,
daß gegen den Ausbleibenden *in contumaciam* angenommen werden wird, derselbe genehmige die Erklärungen und Anträge des Gegentheils, sowie die kommissarischen Gutachten und erwarte hiernach die gesetzmässige Regulierung der Commission.
Der Königliche Regierungs- und Landes-Oeconomie-Rath
